Czy bank może odmówić przyjęcia uszkodzonego banknotu?

Być może właśnie dokonujesz zakupu i zauważasz, że banknot 20-złotowy, który wyciągnąłeś z portfela, jest podarty. Czy kasjer może odmówić jego przyjęcia? A co ważniejsze – czy posługiwanie się nim jest legalne? Zarobiłeś te pieniądze i zrozumiałym jest, że chciałbyś je wydać na to, czego aktualnie potrzebujesz. Jeżeli więc masz w posiadaniu zniszczone banknoty, ważne jest, żebyś wiedział, jak masz z nimi postępować.

 

Spis treści:

Co należy rozumieć przez uszkodzony pieniądz?

Czym charakteryzują się uszkodzone pieniądze?

Czy monety podlegają wymianie?

Czy posługiwanie się uszkodzonymi banknotami jest legalne?

Jak wymienić uszkodzoną gotówkę?

Kiedy bank nie wymieni podartych banknotów?

Skup banknotów wycofanych z obiegu

 

CO NALEŻY ROZUMIEĆ PRZEZ USZKODZONY PIENIĄDZ?

Istnieją trzy rodzaje uszkodzonych banknotów: banknoty nienadające się do obiegu, banknoty niekompletne oraz banknoty uszkodzone lub zanieczyszczone. Według polityki Narodowego Banku Polskiego dotyczącej banknotów uszkodzonych, nie powinno się ponosić uszczerbku finansowego z powodu przypadkowego zniszczenia banknotu lub wejścia w jego posiadanie. Przyjęcie przez bank uszkodzonego banknotu i jego wymiany na nowy zależne jest od warunków, które zostały określone w zarządzeniu wydanym przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego.

 

 

CZYM CHARAKTERYZUJĄ SIĘ USZKODZONE PIENIĄDZE?

  • Banknoty nienadające się do obiegu

Banknot nie nadający się do obiegu to banknot, który uległ zużyciu lub niewielkiemu uszkodzeniu i ma jedno lub więcej z poniższych uszkodzeń:

-rozdarcie dowolnej wielkości,

-sklejenie taśmą lub zszycie zszywką,

-brakujące części o wielkości mniejszej niż 20% powierzchni banknotu,

-napis graffiti lub plamy,

-starty atrament.

 

Powyższe uszkodzenia kwalifikują banknot do wymiany w placówce bankowej.

  • Niekompletne banknoty

Banknot niekompletny to taki, w którym brakuje znacznej części banknotu. Nie masz obowiązku przyjmowania takiego banknotu jako zapłaty lub reszty. Gdy jednak okaże się, że posiadasz niekompletny banknot, wiedz, że jeśli w jednym kawałku zachowało się co najmniej 45% pierwotnej powierzchni banknotu i możliwe jest rozpoznanie nominału, bank jest zobligowany do dokonania wymiany niekompletnego banknotu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami zostanie on wymieniony za połowę jego wartości nominalnej.

Banknoty, które zachowały co najmniej 75% pierwotnej powierzchni w jednym fragmencie zostaną wymienione na banknot o takim samym nominale. Pełnej wymianie podlega także banknot przerwany na dwie części, pod warunkiem, że obie części pochodzą z tego samego banknotu, nie posiadają ubytków powierzchni w miejscu przerwania i łącznie stanowią 100% pierwotnej powierzchni.

  • Poważnie zniszczone banknoty (uszkodzone i zanieczyszczone)

Poważnie zanieczyszczone, zniszczone pieniądze lub uszkodzone pieniądze to banknoty, które mają znaczne lub nietypowe uszkodzenia, np. uszkodzenia termiczne lub zawilgocenie, które dotyczą ponad 20% banknotu, uszkodzenia, które każą wątpić w autentyczność lub wartość banknotu, uszkodzenia spowodowane skażeniem substancjami, np. chemikaliami, krwią itp.

Jeśli pracownik banku nie poda w wątpliwość autentyczności uszkodzonego banknotu, również kwalifikuje się on do wymiany. Decyzją pracownika otrzymamy 50% lub 100% wartości wymienianego nominału.

 

 

CZY MONETY PODLEGAJĄ WYMIANIE?

Tak, w Polsce można wymieniać monety w Narodowym Banku Polskim oraz w niektórych bankach komercyjnych. Monety, podobnie jak banknoty, mogą być wymieniane na nowe, o ile spełniają określone kryteria. Oto zasady dotyczące wymiany monet:

  • Monety uszkodzone: Monety, które zostały uszkodzone, ale nadal są rozpoznawalne i nie budzą wątpliwości co do ich autentyczności, zazwyczaj podlegają wymianie.

  • Monety wycofane z obiegu: Monety, które zostały oficjalnie wycofane z obiegu, mogą być wymieniane w NBP przez określony czas od daty wycofania. Po tym terminie wymiana może być już niemożliwa.

  • Monety obce: Wymiana obcych monet na polskie złotówki odbywa się zazwyczaj w kantorach wymiany walut, jednakże dotyczy to głównie monet, które są aktualnie w obiegu w ich krajach pochodzenia.

Należy pamiętać, że w przypadku dużych ilości monet, banki mogą wymagać wcześniejszego ich liczenia lub sortowania. Warto zatem przed planowaną wymianą skontaktować się z wybraną instytucją w celu uzyskania szczegółowych informacji dotyczących procedury wymiany.

 

CZY POSŁUGIWANIE SIĘ USZKODZONYMI BANKNOTAMI JEST LEGALNE?

Uszkodzone pieniądze - banknoty i monety - nie są prawnym środkiem płatniczym na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, niemniej posiadanie ich nie jest niezgodne z literą prawa, a tym samym NIE jest nielegalne. Jak wspomnieliśmy wyżej, nie masz obowiązku przyjmowania uszkodzonej gotówki, tj.  niekompletnych, brudnych czy poważnie uszkodzonych banknotów i monet. To działa też w druga stronę - jeśli już zauważyłeś u siebie w portfelu naderwany, sklejony taśmą lub popisany banknot, musisz liczyć się z tym, że kasjer, sprzedawca bądź pracownik sklepu również może odmówić przyjęcia banknotu, który uzna za uszkodzony. Co wtedy? Banknot można wymienić.

 

JAK WYMIENIĆ USZKODZONĄ GOTÓWKĘ?

Wymiany możesz dokonać w kasie dowolnego banku działającego w Polsce. Na miejscu zostaniesz poproszony o wypełnienie krótkiego wniosku. Niezbędne będzie podanie danych osobowych (imię, nazwisko, adres) oraz złożenie swojego podpisu. W październiku 2020 r.  weszło w życie zarządzenie Prezesa NBP z 17 września 2020 r., które umożliwia dostarczenie zużytych lub uszkodzonych banknotów waluty polskiej wraz z wypełnionym wnioskiem do oddziałów banku korespondencyjnie – przesyłką pocztową lub kurierską. Osoba fizyczna może w ten sposób wymienić maksymalnie 2000 zł, a należną kwotę otrzyma na wskazany we wniosku o dokonanie wymiany rachunek bankowy.

 

 

KIEDY BANK NIE WYMIENI PODARTYCH BANKNOTÓW?

W Polsce, kwestia wymiany uszkodzonych banknotów jest regulowana przez Narodowy Bank Polski (NBP). NBP wymienia uszkodzone banknoty polskiego złotego pod pewnymi warunkami:

  • Banknoty mogą być wymienione, jeśli posiadają więcej niż połowę banknotu, co pozwala na jednoznaczną identyfikację nominału i autentyczności. Jeśli zachowana część banknotu jest mniejsza niż połowa, ale można jednoznacznie stwierdzić, że jego reszta została zniszczona, wymiana też jest możliwa.

  • Banknotów nie wymieni się, jeśli są celowo uszkodzone przez osoby prywatne lub jeśli istnieje podejrzenie celowego uszkodzenia w celu osiągnięcia korzyści materialnych. Jeśli uszkodzenie banknotu jest znaczne i nie można jednoznacznie stwierdzić, jaki był jego nominał lub autentyczność, wymiana może być niemożliwa.

  • Bank nie wymienia również banknotów (ani monet) wycofanych z obiegu serii, takich jak pieniądze z czasów PRL-u, które można było wymieniać do 1.01.2010 roku. Dawna waluta obecnie nie przedstawia żadnej wartości płatniczej ani nominalnej, służąc jedynie za ciekawostkę numizmatyczną do w celów kolekcjonerskich.

  • Banknotów nie wymieni się, jeśli bank będzie miał obawy co do ich autentyczności. Gdyby w razie ekspertyzy okazało się, że posiadane banknoty lub monety są istotnie fałszywe, sprawa może zostać zgłoszona do organów ścigania, a właściciel gotówki zostałby pociągnięty do odpowiedzialności karnej za posiadanie fałszywych pieniędzy. 

 

SKUP BANKNOTÓW WYCOFANYCH Z OBIEGU

By uniknąć sytuacji, w której masz zniszczone pieniądze, a sprzedawca odmawia ich przyjęcia warto przejrzeć uważnie wszystkie banknoty, w których posiadaniu jesteś i upewnić się, czy Twoja uszkodzona gotówka ma plamy, zabrudzenia lub naddarcia. Może się zdarzyć, że w trakcie przeglądu znajdziesz wśród złotówek również zagraniczną walutę, która została Ci z wakacyjnego wyjazdu. Warto wówczas dokładnie sprawdzić, jakie serie i numery nosi posiadana waluta. Dlaczego jest to istotne? Banki centralne regularnie wymieniają banknoty o różnych nominałach na nowsze, lepiej zabezpieczone przed fałszerstwami, wycofując starsze wersje z oficjalnego obiegu. Przez określony czas można wymienić starsze serie na nowsze w banku danego kraju, jeśli jednak termin ten już minął, jest niemal pewnym, że kantor w Polsce nie przyjmie Twojej gotówki.  Nie znaczy to jednak, że Twoje pieniądze straciły na wartości.  Firma https://staragotowka.pl/ to skup banknotów, który zajmuje się skupem walut wycofanych z obiegu, a także skupem starych, uszkodzonych banknotów w obcej walucie – dolarów, euro, funtów i innych. Firma gwarantuje bezpłatną wycenę każdego przysłanego banknotu i monety, a oferowane ceny skupu są najwyższe w Polsce.