Trzy złote monety historyczne zyskujące na wartości
Spora część monet historycznych pojawiała się w dużych nakładach, przez co - poza zawartym w nich kawałku historii – dziś przede wszystkim niosą z sobą wartość złota. Jest jednak kilka rodzajów produktów, które mogą bardzo pozytywnie zaskoczyć nabywcę ze względu na swoją rzadkość i wyjątkowo bogatą historię; których wartość znacznie przekracza wartość czystego złota. W tej publikacji omówimy trzy z nich.
Złote ruble
Emitowane w Rosji pod koniec XIX i na początku XX wieku, złote ruble odegrały ważną rolę w formowaniu się gospodarki rosyjskiej. Stabilna, oparta na złocie waluta, szeroko akceptowana w handlu zagranicznym - zwłaszcza w Europie - pomogła w ustanowieniu Rosji jako silnego gracza na międzynarodowych rynkach finansowych. Ponad 100 lat później złote rosyjskie ruble
wciąż cieszą się ogromnym zainteresowaniem wśród inwestorów i miłośników numizmatyki przez wzgląd na swoją unikalną historię oraz wartość historyczną i kolekcjonerką. Co ciekawe, są też najczęściej podrabianymi monetami historycznymi na świecie.
5 rubli, czyli tzw. Świnka Mała – monety były bite od 1897 do 1911 za panowania cara Mikołaja II. Każda 5-rublówka powinna ważyć około 4,3 gramów (3,87 g złota) próby 900. Gramatura może się nieznacznie różnić przy różnych egzemplarzach monety z uwagi na to, że kiedyś były w obiegu i doznały ubytku w procesie użytkowania. 5-rublówki bite w latach 1897-1904 to tzw. proste roczniki, często spotykane, kolejne są już bardzo rzadkie, przede wszystkim monety z rocznika 1906, 1907, 1909, 1910 i 1911.
Kolekcjonerzy szczególną uwagę zwracają na roczniki, uzupełniając swoje zbiory o konkretne daty.
Monety dawniej nazywano potocznie Świnkami Małymi, choć i współczesnie słyszy się to określenie. „Świnki” przyjęły się głównie na ziemiach polskich, które znajdowały się pod zaborem rosyjskim. Zabawna nazwa wzięła się stąd, że za 5-róblówkę można było kupić dużego, dorodnego prosiaka.
Współczesnie moneta ma taką samą wartość, jak na początku XX wieku i za jej równowartość wciąż można kupić dorosłą świnkę, co dobitnie świadczy, że złoto odporne jest na inflację.
10 rubli, czyli Świnka Duża – bite od roku 1988 do 1911. Najrzadsze i niemal nieosiągalne na aukcjach monety 10-rublowe pochodzą z rocznika 1906 i 1907. Każda 10-rublówka powinna ważyć 8,6 gramów (7,74 g złota) próby 900, z niewielkimi odchyleniami na wadze z uwagi na długie użytkowanie. Analogicznie do monety 5-rublowej, Świnka Duża wzięła swoją potoczną nazwę z faktu, że podczas zaborów za jedną monetę 10-rublową można było kupić dwa dorodne prosiaki.
Dlaczego warto zainwestować w złote ruble?
Przede wszystkim ze względu na ich bogatą, interesującą historię i ogromne grono kolekcjonerów i inwestorów. Jeszcze kilka lat temu za monetę 5-rublową trzeba było zapłacić ok. 1000 zł, dziś średnia wartość rynkowa monety 5-rublowej wynosi ok. 1450 zł (wzrost o 40-50%), podczas gdy wartość czystego kruszcu w monecie szacuje się na 900 zł. Średnia wartość 10-rublówki to obecnie ok.2750 zł przy wartości kruszcu ok. 1840 zł.
Złote marki pruskie z okresu Cesarstwa Niemieckiego
W okresie panowania Cesarstwa Niemieckiego (1871-1918) pruska złota marka była oficjalną walutą używaną w Królestwie Pruskim, które było największym i najpotężniejszym państwem w nowo powstałym Cesarstwie. Wprowadzona w 1871 roku marka stała się standardową jednostką monetarną opartą na złocie i – podobnie jak w carskiej Rosji - odegrała ważną rolę w rozwoju gospodarczym kraju i całego Cesarstwa. Dziś pruska złota marka jest fascynującym reliktem minionej epoki i popularnym produktem lokacyjnym wśród kolekcjonerów historycznych walut. Szczególnie w ostatnich latach obserwuje się wzrost cen złotych 10 i 20-markówek. Choć nie tak wysoki jak w przypadku złotych rubli, to jednak istotnie zauważalny. Inwestorzy i kolekcjonerzy chętnie dodają do swoich portfeli ten produkt, a tym samym dostępność marek zmniejsza się z każdym rokiem.
10 marek – emitowana w latach 1872-1912. Każdy egzemplarz monety powinien ważyć 3,98 gramów (3,58 g złota) próby 900.
Od 1872 do 1873 emitowano monety z wizerunkiem Wilhelma I i tzw. orłem małym na rewersie. W latach 1874-1888 emitowano 10-markowe z wizerunkiem Wilhelma I i orłem dużym. Te monety należą do najpopularniejszych (najłatwiej dostępnych) egzemplarzy na rynku.
W roku 1888 nastąpiła krótka emisja monet w wizerunkiem Fryderyka III. W r. 1889 emitowano monety z Wilhelmem II na awersie i małym orłem na rewersie.
W latach 1890 - 1912 emitowano monety z Wilhelmem II i z tzw. dużym orłem.
Najrzadsze roczniki na rynku numizmatycznym: 1888 r. z wizerunkiem Fryderyka III, 1889 r. (https://numimarket.pl/prusy-10-marek-1892-a_1287477 – monetę z wizerunkiem Wilhelma II w stanie zachowania pięknym wyceniono na 7 700 zł!), 1892 , 1900 i r. 1907A* z wizerunkiem Wilhelma II.
Średnia cena 10 marek wynosi obecnie ok. 1300 zł przy faktycznej wadze w złocie ok. 852 zł.
Wartość 10-markówek w porównaniu do poniższych 20-markówek jest wyraźnie wyższa. Analogicznie do monet bulionowych działa tu mechanizm, że im mniejsza moneta i mniejsza frakcja, tym wyższa cena - mniejszą premię trzeba zapłacić za monetę uncjową w stosunku do monety np. 1/10 uncji. W przypadku 10-markówek premia to ok. 10-30%, zależnie od stanu zachowania, mennicy i daty emisji.
20 marek – emitowana w latach 1871-1915 w różnych mennicach i odmianach, moneta została wybita w ogromnych, milionowych nakładach, co nie znaczy, że wszystkie roczniki są łatwo dostępne na rynku numizmatycznym: 20-markówki z lat 1871A, 1888, 1889, 1875B (tylko 1,5 tys. wyemitowanych sztuk), 1895A, 1901 i 1910 oraz te wybite w mennicy w Hessen (brak oznaczenia) należą do monet rzadko spotykanych na aukcjach i licytacjach. Każdy egzemplarz 20 marek powinien ważyć 7,96 gramów (7,17 g złota) próby 900.
Lata emisji:
-20-markówki z cesarzem Wilhelmem I emitowano w latach 1871-1873,
- następnie od roku 1874 do roku 1888 emitowano drugi typ z wizerunkiem jego następcy, Fryderyka III – egzemplarze typu drugiego są powszechnie dostępne i bardzo popularne –
- a od końca roku 1888 do roku 1914 emitowano monety z portretem syna Fryderyka, Wilhelma II, które są najpopularniejszym – czyt. najbardziej dostępnym - towarem inwestycyjnym wśród kolekcjonerów.
- od roku 1913 do 1915 emitowano monety z wizerunkiem Wilhelma II w mundurze – te monety są rzadziej spotykane i droższe od monet z portretem Wilhelma II.
*Znak menniczy „A” - Berlin
Znak menniczy „B” - Hanower
Znak menniczy „C” - Frankfurt nad Menem
Średnia cena 20 marek wynosi ok. 2050 zł przy faktycznej wadze w złocie ok. 1700 zł. Za monetę niedawno jeszcze trzeba było zapłacić 4%, dziś jest to około 15%-25% premii powyżej ceny spot.
Złote dolarówki
Złote monety dolarowe to najsłynniejsze historyczne monety lokacyjne ze Stanów Zjednoczonych. W przeciwieństwie do wymienionych wyżej marek i rubli, zostały wybite stemplem odwróconym. Złote dolarówki emitowane były w kilku amerykańskich mennicach i w różnym nakładzie, co znacząco – przy określeniu stanu zachowania – wpływa na ich wartość. W ostatnich wyraźnie zaznacza się trend zwyżkowy wartości złotych dolarówek. Monety sprzedawane w slubach po gradingu osiągają jeszcze wyższe ceny na rynku.
5 dolarów (Pół Orzeł) – złota moneta amerykańska o nominale 5 dolarów, znana również jako Half Eagle, została po raz pierwszy wprowadzona w 1795 roku i była pierwszą złotą monetą wybitą przez rząd Stanów Zjednoczonych. Produkowana do 1929 roku, przeszła kilka zmian projektowych, a do najsłynniejszych i powszechnie dostępnych wzorów Pół Orła należą odmiany Liberty Head i Indian Head.
Ciekawostka: złote 5 dolarów z rocznika 1822, nazywane odmianą Capped Bust, jest jedną z najrzadszych amerykańskich złotych monet. Pierwotnie wyprodukowano 17 796 sztuk Capped Bust, lecz do czasów współczesnych przetrwały zaledwie 3 egzemplarze - dwie z tych legendarnych monet znajdują się w National Numismatic Collection w Smithsonian Institute, a jedna jest w prywatnej kolekcji.
Każdy egzemplarz monety powinien ważyć 8,7 gramów (7,52 g złota) próby 900. Średnia wartość 5 dolarów to koszt w wysokości ok. 3400 zł przy wartości kruszcu ok. 1790 zł.
10 dolarów (Orzeł) – monety emitowane w latach 1792-1933. Według katalogów każdy egzemplarz monety powinien ważyć 16,72 gramów (15,04 g złota) próby 900. Średnia wartość 10 dolarów wynosi ok. 4350 zł przy wadze faktycznej w złocie wynoszącej ok. 3580 zł.
Podobnie, jak w przypadku 5-dolarówek, monety 10-dolarowe występują w różnych odmianach, z czego najpowszechniejsze i najpopularniejsze są wersje z głową Liberty (Liberty Eagle) na awersie i z głową Indianina (Indian Eagle).
Monety z pierwszych roczników oraz roku 1907 i 1933 należą do walorów ekstremalnie rzadkich, bardzo poszukiwanych przez kolekcjonerów, szczególnie emitowanych w mennicy w Carson City (oznaczenie CC).
Ciekawostka: moneta złota 10 dolarów z 1907 roku, nazywana Rounded Rim Indian Eagle i zaprojektowana przez rzeźbiarza Augustusa Saint-Gaudensa (tylko 40 egzemplarzy zachowało się do czasów współczesnych) została sprzedana na aukcji w kwietniu 2022 roku w Stack's Bowers Galleries w Costa Mesa w Kalifornii za rekordowe 1,14 mln dolarów. (https://news.artnet.com/market/saint-gaudens-indian-eagle-coin-auction-2096243).
20 dolarów (Podwójny Orzeł) – moneta znana również jako Podwójny Orzeł została po raz pierwszy wprowadzona do obiegu w 1849 roku, przede wszystkim dzięki łatwemu dostępowi do dużej ilości kruszcu, który zawdzięczano poszukiwaczom i słynnej w drugiej połowie XIX wieku gorączce złota.
Do najbardziej popularnych wzorów Podwójnego Orła zaliczają się odmiany Liberty i Saint-Gaudens. Każdy egzemplarz monety powinien ważyć 33,44 gramów (30,1 g złota) próby 900. Średnia wartość 20. dolarów wynosi ok. 8400 zł przy faktycznej wadze w kruszcu ok. 7160 zł.
Ostatnia emisja monety przypadła na rok 1933, jednak monety nie zostały nigdy wprowadzone do obiegu – Franklin D. Roosevelta zdecydował o konfiskacie złota amerykańskich obywateli na mocy Rozporządzenia wykonawczego numer 6102: „Wymaga się, aby wszystkie osoby dostarczyły do 1 maja 1933 lub wcześniej wszystkie złote monety, złoty bulion i certyfikaty złota znajdujące się w ich posiadaniu do Banku Rezerwy Federalnej, jej biura lub agencji albo do dowolnego banku Systemu Rezerwy Federalnej”.
Tym samym wszystkie złote monety w oficjalnym obiegu zostały wycofane, zniszczone, wyeksportowane lub przetopione, część z nich trafiła też do prywatnych kolekcji numizmatycznych.
Ciekawostka: Double Eagle z rocznika 1933 został wybity w 445 500 egzemplarzach, z których przed konfiskatą udało się uratować jedynie 16 – jeden z ocalonych okazów został sprzedany na aukcji w czerwcu 2021 r. za 18,8 mln dolarów (https://sdbullion.com/blog/famous-gold-coins, https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-usa-zlota-20-dolarowka-sprzedana-za-rekordowe-18-8-mln-dolar,nId,5288188).
Do najrzadszych egzemplarzy należą monety z pierwszych lat emisji, jednak przede wszystkim monety emitowane w mennicy w Carson City.
Wszystkie opisane wyżej monety są doskonałym przykładem, że złoto w połączeniu z historią potrafi znacząco podnosić w czasie swoją wartość, a dodanie historycznych marek, rubli i dolarów do swojego portfela to inwestycja zarówno w metal szlachetny, jak i w numizmatykę oraz ciekawa alternatywa dla monet bulionowych.